दोहा — नेपाल र कतारबीचको मैत्री सम्बन्धले नयाँ उचाइ छोएको छ। नेपाल सरकारले राज्य–स्तरीय उपहारस्वरूप दुई हात्ती—खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकली—लाई आज कतार पठाएको छ। यो कदमलाई कूटनीति, संस्कृति र संरक्षणलाई जोड्ने नेपालको ‘सफ्ट पावर’ रणनीतिको महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
कतारका अमिर शेख तमीम बिन हमद अल थानीको विसं २०८१ वैशाख ११–१२ मा भएको नेपालको औपचारिक भ्रमणका क्रममा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको निर्णयअनुसार हात्ती उपहार दिने घोषणा गरिएको थियो। सोही निर्णय कार्यान्वयन गर्दै नेपालले ६ वर्षे भाले हात्ती खगेन्द्रप्रसाद र ७ वर्षे पोथी हात्ती रुद्रकलीलाई कतार पठाएको हो।
नेपाल र कतार दुवै साइटिस (CITES) अभिसन्धिका पक्षधर भएकाले आवश्यक अन्तर्राष्ट्रिय अनुमति लिएर मात्र हात्ती हस्तान्तरण गरिएको वन तथा वातावरण मन्त्रालयले जनाएको छ। चितवनस्थित हात्ती प्रजनन तथा तालिम केन्द्रबाट कतार एयरवेजको चार्टर्ड विमानमार्फत खोरसहित दुवै हात्ती दोहा पठाइएका हुन्।
दुवै हात्ती कतारको अलखोर क्षेत्रस्थित ऐतिहासिक तथा वातानुकूलित अलखोर चिडियाखानामा राखिनेछन्। कतारले भोलि आफ्नो १४८औँ राष्ट्रिय दिवस मनाउन लागेको सन्दर्भमा हात्तीको आगमनलाई विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ। कतारी नागरिक र अलखोरबासीले “नेपालको उपहार” लाई उत्साहपूर्वक स्वागत गर्ने तयारी गरिरहेका छन्।
खगेन्द्रप्रसाद विसं २०७६ माघमा खगेन्द्रमली पोस्टमा जन्मिएका हुन् भने रुद्रकली विसं २०७५ सालमा हात्ती प्रजनन केन्द्रमै जन्मिएकी हुन्। आमाको सानैमा मृत्यु भएपछि रुद्रकलीलाई माउतेहरूले विशेष माया र संरक्षणमा हुर्काएका थिए। दुवै हात्तीका पिता जंगली हात्ती ‘रोनाल्डो’ रहेको निकुञ्जले पुष्टि गरेको छ।
हात्ती विदाइ समारोहमा सरकारी अधिकारी, संरक्षणकर्मी र स्थानीयको सहभागिता थियो। वन मन्त्रालयका सचिव राजेन्द्रप्रसाद मिश्रले भावुक हुँदै “छोरी अन्माएजस्तो पीडा भए पनि राष्ट्रिय हितका लागि यो निर्णय गरिएको” बताए। उनले दुवै हात्तीको नयाँ घरमा सुखद् जीवन र सन्तान वृद्धिको कामना गरे।
हात्तीहरूसँगै नेपाली पशु प्राविधिक र माउतेहरू पनि कतार गएका छन्। उनीहरूले केही समय हात्तीको स्याहारसुसार गर्ने र कतारी कर्मचारीलाई तालिम दिएपछि स्वदेश फर्किनेछन्। यसअघि कतारी अधिकारीहरू नेपाल आएर हात्ती स्याहारसम्बन्धी अध्ययनसमेत गरिसकेका थिए।
नेपाल–कतारबीच सन् १९७७ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको थियो, जसको ५० वर्ष नजिकिँदै गर्दा हात्ती उपहार आदान–प्रदान गरिएको हो। परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार यसले द्विपक्षीय विश्वास, सद्भाव र सम्मानलाई थप मजबुत बनाउनेछ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकली केवल चिडियाखानाका आकर्षण मात्र होइनन्, उनीहरू नेपालका जीवित सांस्कृतिक दूत हुन्। यस उपहारले पर्यटन प्रवर्द्धन, संरक्षण सहकार्य, लगानी र श्रम कूटनीतिमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
कतारमा कार्यरत नेपाली श्रमिकका लागि पनि यो घटनाले अपनत्व र सहानुभूतिको सन्देश दिने विश्वास गरिएको छ। खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकली अब कतारको भूमिमा नेपालको पहिचान, मित्रता र प्रकृति–मैत्री सोच बोकेका मौन प्रतिनिधि बनेर उभिनेछन्।
